Ngày cuối ở một chỗ làm: dọn chỗ ngồi, bàn giao và mang gì về
Ngày đầu ở chỗ làm mới thì ai cũng chuẩn bị. Ngày cuối thì phần lớn người ta làm vội trong buổi chiều — dọn ngăn kéo, ôm một thùng đồ ra cửa, chào vài người còn ngồi lại.
Nhưng ngày cuối cũng là một việc có thể làm tử tế, và nó ảnh hưởng tới nhiều thứ về sau hơn người ta tưởng — từ chuyện xin giấy tờ cho tới chuyện gặp lại nhau ở một chỗ khác.
Mang gì về, để lại gì
Ranh giới đơn giản: thứ mình mua là của mình, thứ công ty cấp thì để lại. Chỗ mờ nằm ở nhóm giữa — món ai đó tặng, quà từ một dịp của công ty, đồ mình mua nhưng đã trở thành đồ dùng chung của phòng.
Nhóm giữa xử bằng một câu hỏi: nếu mình mang đi thì có ai đó phải mua lại không. Có thì để lại và nói một câu; không thì mang về.
Riêng món mang ý nghĩa cá nhân — ảnh, đồ kỷ niệm, vật phẩm mình vẫn để trên bàn — thì mang về hết, đừng để lại cho gọn. Đồ kiểu ấy để lại thì thường bị dọn đi chứ không ai giữ.
Gỡ dấu vết của mình khỏi chỗ ngồi
Mấy thứ hay quên: giấy dán ghi chú dưới bàn phím, tờ lịch có ghi tay, giấy tờ trong ngăn kéo dưới cùng, đồ trong tủ lạnh chung, và mẩu giấy ghi mật khẩu nếu có.
Mở hết ngăn kéo ra, lật bàn phím lên, nhìn sau màn hình. Việc này mất năm phút và tránh được chuyện giấy tờ của mình nằm lại trong một ngăn kéo mà người sau mở ra.
Lau mặt bàn trước khi đi. Không phải phép lịch sự hình thức — người ngồi vào sau sẽ nhớ.
Phần bàn giao mà không ai nhắc
Nơi làm việc thường có danh sách bàn giao chính thức. Phần hay thiếu là những thứ chỉ mình biết vì mình đã ngồi đó lâu: mối liên hệ nào phải gọi cho ai, việc nào mỗi tháng phải làm một lần, cái máy nào phải làm thế này mới chạy, hồ sơ nào để ở đâu.
Viết ra một trang. Không cần đẹp, không cần đầy đủ — chỉ cần những thứ người sau sẽ mất nhiều ngày để tự tìm ra.
Trang giấy ấy là thứ người ta nhớ lâu hơn cả một lời chào. Và nó cũng là thứ khiến người ở lại sẵn lòng giúp khi về sau mình cần liên hệ.
Giấy tờ và quyền lợi: làm trước ngày cuối
Đây là phần dễ quên nhất vì lúc đó ai cũng bận chuyện tình cảm. Mấy thứ nên hỏi và lấy trước khi rời đi, lúc còn dễ liên lạc:
- Giấy xác nhận công tác hoặc thư giới thiệu nếu cần.
- Các khoản còn lại được thanh toán khi nào, vào đâu.
- Phần bảo hiểm và sổ sách liên quan xử thế nào, ai lo.
- Thông tin liên hệ của người mình có thể hỏi sau này.
Các quy định cụ thể thì hỏi bộ phận nhân sự của nơi mình làm, vì mỗi nơi một khác; còn nếu có tranh chấp về quyền lợi thì đó là lúc hỏi người có chuyên môn pháp lý.
Dữ liệu cá nhân trên thiết bị công ty
Máy tính, điện thoại, tài khoản công ty thường có lẫn thứ của mình: ảnh, ghi chú, tài khoản cá nhân từng đăng nhập.
Trước ngày cuối, đăng xuất hết các tài khoản cá nhân, gỡ điện thoại khỏi máy, và lấy lại những file thuộc về mình theo đúng cách nơi mình làm cho phép — đừng tự ý sao chép dữ liệu công việc, vì đó là chuyện khác hẳn.
Và đổi mật khẩu cá nhân của mình ở mọi nơi từng đăng nhập trên máy công ty. Việc này hay bị quên, và nó là phần bảo vệ chính mình chứ không phải thủ tục với công ty.
Cách chào
Không cần bài phát biểu. Nhưng nhắn riêng vài người từng giúp mình, nói cụ thể họ đã giúp việc gì, thì đáng giá hơn một lời chào chung gửi cả nhóm.
Tránh hai thứ: kể lể lý do nghỉ với từng người, và nói xấu chỗ cũ trong ngày cuối. Ngành nào cũng nhỏ hơn người ta tưởng, và câu nói trong một buổi chiều thường đi xa hơn dự tính.
Khi phải đi gấp, hoặc đi trong hoàn cảnh không vui
Không phải lần nghỉ nào cũng có hai tuần để thu xếp. Có lần chỉ còn một hai ngày, và có lần rời đi trong tình thế căng thẳng.
Lúc ấy thứ tự ưu tiên rút xuống còn ba: lấy lại đồ và dữ liệu của mình, đổi mật khẩu cá nhân, và giữ lại bản sao những gì liên quan tới quyền lợi — hợp đồng, bảng lương, thư trao đổi về điều kiện làm việc. Ba thứ này không đòi thiện chí của ai cả.
Phần bàn giao thì làm được tới đâu hay tới đó, và ghi rõ mình đã bàn giao những gì bằng tin nhắn hoặc thư — không phải để phòng thủ, mà vì trí nhớ hai bên sẽ lệch nhau sau vài tháng.
Còn phần cảm xúc thì đừng xử trong ngày cuối. Viết ra cho riêng mình cũng được, nhưng gửi đi thì để vài tuần sau, lúc đọc lại vẫn thấy muốn gửi thì hẵng gửi.
Sau khi đã rời đi
Giữ liên lạc với vài người, không phải cả phòng. Và nếu có việc cần hỏi lại thì hỏi sớm, trong lúc người ta còn nhớ rõ — vài tháng sau thì mọi chuyện ở đó đã đổi.
Ghi lại cho mình một trang: mình đã làm được gì ở đó, học được gì, và điều gì khiến mình đi. Không phải để oán, mà vì vài năm nữa mình sẽ không nhớ chính xác nữa — và trang giấy ấy có ích cho lần chọn chỗ làm tiếp theo.
Ba điều gọn lại
Một. Viết một trang những thứ chỉ mình biết vì đã ngồi đó lâu. Đó là thứ người ta nhớ lâu hơn cả lời chào, và cũng là thứ khiến người ở lại sẵn lòng giúp mình sau này.
Hai. Giấy tờ và quyền lợi thì hỏi và lấy trước ngày cuối, lúc còn dễ liên lạc. Đổi mật khẩu cá nhân ở mọi nơi từng đăng nhập trên máy công ty.
Ba. Đừng nói xấu chỗ cũ trong ngày cuối. Ngành nào cũng nhỏ hơn người ta tưởng.