Vật phẩm được tặng: nhận thế nào, đặt ở đâu, khi nào thôi giữ
Vật phẩm mua thì mình chọn, còn vật phẩm được tặng thì mình không chọn — và nó kèm theo một thứ nữa: quan hệ với người tặng. Bài này bàn ba câu hay gặp: nhận thế nào, đặt ở đâu, và khi nào thôi giữ.
Nhận: cứ nhận, đừng làm phức tạp
Người ta tặng vì quý mình. Đó là phần chính, và nó không phụ thuộc vào món đồ có hợp tuổi hay không.
Có mấy câu hay nghe: "nhận rồi là phải thờ", "không hợp tuổi mà nhận là mang hoạ", "phải làm lễ mới nhận được". Đây là chuyện khác nhau tuỳ người tin, và không có luật nào bắt buộc. Nếu bạn không theo, thì nhận và cảm ơn là đủ.
Chỗ duy nhất nên cân: đồ thuộc về thờ tự — tượng thờ, bài vị, đồ dùng cho bàn thờ. Những thứ này nhà nào có nếp nhà đó, và người quyết là người lớn trong nhà, không phải người trẻ nhận rồi tự đặt. Nhận thì nhận, nhưng chỗ đặt hãy để người lớn nói.
Đặt ở đâu: ba câu hỏi trước khi chọn chỗ
Bỏ qua phần hợp tuổi hợp hướng, có ba câu rất thực tế mà hỏi xong là ra chỗ đặt:
Một — nó có bị va không? Món đặt ở lối đi, mép bàn, cạnh cửa mở ra vào là món sẽ rơi. Đồ đá, sứ, thuỷ tinh rơi một lần là xong.
Hai — trẻ con và vật nuôi có với tới không? Món có góc nhọn, món nhỏ dễ nuốt, món nặng đặt trên cao là ba nhóm cần tránh tầm với.
Ba — chỗ đó có nắng chiếu thẳng không? Nhiều thứ phai màu vì nắng, và riêng quả cầu thuỷ tinh hay pha lê đặt ở bậu cửa sổ thì nguy hiểm thật — nó hội tụ ánh nắng thành một điểm nóng, đã có trường hợp làm cháy xém rèm và mặt bàn. Đây không phải chuyện kiêng kỵ, đây là quang học.
Ba câu này loại được phần lớn chỗ xấu. Chỗ còn lại thì chọn chỗ bạn nhìn thấy — món để trong tủ kín thì mua hay tặng cũng như nhau.
Món không hợp gu: nói thật hay giữ?
Chuyện thường gặp: được tặng một món không hợp nhà mình, mà người tặng lại hay tới chơi.
Vài cách xử, không cái nào sai:
Để ở chỗ vừa phải — không phải chỗ trang trọng nhất, cũng không cất đi. Phần lớn trường hợp dừng ở đây là ổn.
Nói thật, nếu quan hệ đủ gần. "Món này đẹp mà nhà em chật, em để ở phòng trong nhé" là câu bình thường, không mất lòng ai.
Đổi chủ, nếu người tặng không phiền. Có món hợp với nhà khác hơn — hỏi trước một câu là được.
Điều nên tránh là cất vào kho rồi lôi ra mỗi lần người tặng tới. Mệt cho mình, và thường lộ.
Món bị sứt, vỡ, hỏng
Đây là chỗ hay bị làm cho căng thẳng quá mức.
Món vỡ thì dọn cho sạch trước đã — mảnh đá, mảnh sứ, mảnh thuỷ tinh là thứ cắt chân, và nó văng xa hơn ta tưởng. Dùng chổi và giấy ẩm gom vụn nhỏ, bọc kỹ rồi mới bỏ.
Về phần ý nghĩa: có người xem vỡ là điềm, có người xem là đồ hết tuổi thọ. Cả hai cách nghĩ đều có người theo, và cách bạn nghĩ mới là cái quyết định bạn thấy thế nào. Không ai có quyền nói bạn phải sợ.
Món sứt nhẹ thì giữ hay bỏ tuỳ bạn. Nếu là quà của người thân đã mất thì giá trị nằm ở kỷ niệm chứ không ở tình trạng vật lý — nhiều người giữ, và đó là lựa chọn hoàn toàn hợp lý.
Khi nào thôi giữ
Không có món nào bắt buộc giữ cả đời. Mấy mốc thường thấy:
Khi nó hỏng tới mức không dùng và không nhìn được nữa.
Khi nhà đổi — chuyển nhà, sửa nhà, đổi cách bài trí. Đây là lúc tự nhiên để rà lại.
Khi nó gắn với một quãng đã khép lại và bạn không muốn nhớ. Đây là lý do chính đáng, dù ít ai nói ra.
Bỏ thì bỏ sao? Món bình thường thì cho, tặng lại, hoặc bỏ theo rác thường. Đồ thuộc thờ tự thì khác — hỏi người lớn trong nhà hoặc người trong truyền thống của gia đình, đừng tự quyết.
Và câu này cần nói thẳng: "bỏ là phản chủ", "bỏ rồi là hết lộc" là câu bán hàng, không phải luật. Người bán món kế tiếp là người có lợi khi bạn sợ bỏ.
Lau dọn: làm đều thì đỡ hơn làm kỹ
Món trưng trong nhà bám bụi, và bụi là thứ làm mọi món trông cũ nhanh hơn tuổi thật.
Khăn mềm ẩm rồi lau khô là cách đúng cho gần hết mọi loại: đá, sứ, gỗ, đồng. Phủi khô thì bụi chỉ bay chỗ này sang chỗ kia.
Ba thứ nên tránh, vì chúng làm hỏng bề mặt: kem đánh răng và baking soda là chất mài — chúng đánh sáng tạm thời bằng cách bào đi một lớp mỏng, dùng lâu là mờ xước; nước rửa có chất tẩy mạnh ăn lớp hoàn thiện; và bàn chải cứng để lại vết xước li ti thấy rõ dưới đèn.
Với món có phần kim loại mạ, lau nhẹ và lau khô ngay — lớp mạ mỏng và mòn dần, chà mạnh là bong từng điểm rồi lan.
Món có dây, có tua, có phần vải thì kiểm chỗ nối định kỳ. Dây sờn đứt lúc đang cầm là cách hỏng vô duyên nhất.
Món đeo bên người: khác món để trong nhà
Vòng tay, mặt dây, móc khoá — nhóm này chịu mồ hôi, va đập và hoá chất mỗi ngày, nên hỏng theo kiểu khác.
Tháo ra khi rửa chén, tắm, bơi và khi dùng hoá chất tẩy rửa. Nước clo ở hồ bơi và chất tẩy trong nhà đều ăn kim loại lẫn một số loại đá.
Tháo ra khi tập nặng hoặc làm việc tay chân. Ngoài chuyện trầy xước, đồ đeo còn có rủi ro an toàn thật: dây chuyền, vòng rộng và nhẫn có thể bị máy quay, máy khoan, dây chuyền sản xuất cuốn vào. Đây là lý do nhiều xưởng cấm đeo trang sức khi vận hành máy.
Cất riêng từng món khi không đeo, đừng đổ chung một hộp — món cứng làm xước món mềm, và dây thì rối.
Món đeo cho trẻ nhỏ thì cân nhắc kỹ hơn nữa: dây quanh cổ và hạt nhỏ rời ra là hai rủi ro thật, không phải chuyện lo xa.
Mấy kiểu nói nên cảnh giác
Khi ai đó tặng hoặc tư vấn kèm mấy câu dưới đây, nên chậm lại:
- "Phải đủ đôi mới có tác dụng" — thường dẫn tới việc mua thêm.
- "Chưa làm lễ thì chưa nhận chủ" — dẫn tới một dịch vụ có giá.
- "Để lâu không xử lý là nặng thêm" — tạo gấp gáp giả.
- "Thiếu món này thì món kia mất tác dụng" — bán theo bộ.
Không phải ai nói mấy câu đó cũng có ý xấu — nhiều người nói lại điều họ được dạy. Nhưng khi câu nói dẫn thẳng tới một khoản chi, thì nên nghe lại lần nữa.
Một giới hạn không đổi
Dù bạn tin hay không tin, có một ranh giới nên giữ nguyên: không để món đồ nào, lời khuyên nào làm chậm việc khám chữa bệnh, chậm xử lý sự cố an toàn trong nhà, hay chậm một việc có thời hạn pháp lý. Vật phẩm là chuyện tinh thần và trang trí; ba việc kia là chuyện có hậu quả thật và không chờ được.
Tóm lại
Được tặng thì cứ nhận, phần chính là người tặng quý mình. Riêng đồ thờ tự thì chỗ đặt để người lớn trong nhà quyết.
Chọn chỗ đặt bằng ba câu thực tế: có bị va không, trẻ con vật nuôi có với tới không, có nắng chiếu thẳng không — riêng quả cầu thuỷ tinh ở bậu cửa sổ thì tránh hẳn vì nó hội tụ nắng. Món không hợp gu thì để chỗ vừa phải hoặc nói thật. Và không có món nào bắt buộc giữ cả đời.