Nhìn cả căn nhà trước khi soi từng phòng
Cách sửa nhà phổ biến nhất là sửa theo chỗ đang khó chịu: phòng ngủ khó ngủ thì kê lại giường, bếp bí thì mua quạt hút. Làm vậy không sai, nhưng sau vài lần sửa lẻ, nhiều nhà vẫn thấy tổng thể chưa ổn mà không chỉ ra được vì sao.
Lý do thường nằm ở tầng trên: bố cục chung. Năm câu hỏi dưới đây xem cả căn nhà một lượt, trước khi chạm vào bất cứ phòng nào.
Câu 1 — Người trong nhà đi lại thế nào
Vẽ ra giấy (hoặc đi thử) ba tuyến đi nhiều nhất trong ngày: từ cửa vào tới bếp, từ giường tới nhà vệ sinh, từ chỗ ngồi chính tới cửa.
- Tuyến nào phải lách người, bước tránh, nghiêng vai?
- Tuyến nào cắt ngang chỗ người khác đang làm việc hoặc đang nghỉ?
- Ban đêm đi có phải bật đèn lớn không, hay có đèn nhỏ dẫn đường?
Phần lớn cảm giác "nhà bức bối" bắt nguồn ở đây, và sửa nó thường chỉ cần dời vài món đồ chứ không cần tiền.
Câu 2 — Ánh sáng vào nhà từ đâu và tới đâu
Đi một vòng lúc mười giờ sáng và lúc ba giờ chiều, ghi lại chỗ nào phải bật đèn. Hai khung giờ này cho thấy hai mặt khác nhau của căn nhà.
- Chỗ tối giữa ban ngày là chỗ cần xử — bằng cách bỏ vật chắn trước, đổi rèm sau, cuối cùng mới tính tới đèn hoặc mở ô lấy sáng.
- Chỗ nắng gắt buổi chiều là chỗ cần che — và cũng là chỗ đồ đạc bạc màu nhanh nhất.
Câu 3 — Gió đi bằng đường nào
Mở các cửa rồi cầm một tờ giấy mỏng đưa ngang từng khe cửa. Giấy lay là có luồng; giấy đứng yên nghĩa là phòng đó chỉ có một mặt thoáng.
Nhà nhiệt đới sống được hay không phụ thuộc chuyện này nhiều hơn phụ thuộc hướng. Phòng kín mà ẩm là phòng sẽ mốc, và mốc thì kéo theo mùi, kéo theo hỏng đồ, kéo theo chuyện sức khoẻ.
Câu 4 — Chỗ sinh hoạt chung nằm ở đâu
Mỗi nhà cần một chỗ mà người trong nhà tự nhiên tụ lại: có thể là bàn ăn, có thể là bộ sofa, có thể là hiên. Ba dấu hiệu cho thấy chỗ đó đang không làm được việc của nó:
- Nó thành chỗ chứa đồ tạm, muốn ngồi phải dọn.
- Ai cũng về phòng riêng ngay sau bữa ăn.
- Ngồi ở đó thì tivi hoặc lối đi cắt ngang, không nói chuyện được.
Đây là phần ít ai gọi là phong thuỷ nhưng ảnh hưởng tới không khí trong nhà nhiều nhất.
Câu 5 — Đồ đạc có chỗ của nó chưa
Đi một vòng và đếm số món đang nằm trên các mặt phẳng: bàn ăn, mặt bếp, nóc tủ, bậu cửa sổ. Món nào không có chỗ cất cố định sẽ luôn quay lại đó, dù dọn bao nhiêu lần.
Giải pháp không phải mua thêm hộp mà là giao chỗ cho từng nhóm đồ, gần nơi hay dùng và đủ rộng để bỏ vào không cần sắp xếp.
Sau năm câu hỏi thì làm gì
Viết ra danh sách và xếp theo ba nhóm:
- Làm ngay, không tốn tiền — dời đồ, mở rèm, đổi chỗ ngồi, gom dây điện.
- Tốn ít — đổi bóng đèn, thêm quạt hút, mua một tấm thảm định vị khu, gắn kệ.
- Tốn nhiều, cần thợ — mở ô lấy sáng, chống thấm, đổi mặt bằng.
Làm hết nhóm một trước rồi sống thử một tháng. Rất nhiều nhà thấy nhóm hai và ba ngắn đi hẳn sau tháng đó.
Phần phong thuỷ nằm ở đâu trong năm câu này
Gần như toàn bộ. Những điều sách vở dặn về minh đường, về lối vào, về khí lưu thông, về chỗ tụ — khi diễn giải sang ngôn ngữ đời thường thì chính là lối đi thông, ánh sáng đủ, gió có đường, và một chỗ để cả nhà ngồi cùng nhau.
Phần còn lại — hướng theo tuổi, sao theo vận — là hệ quy ước, theo hay không là lựa chọn. Nhưng nó nên đứng sau năm câu trên, vì năm câu đó ảnh hưởng tới đời sống hằng ngày một cách trực tiếp và đo được.
Ba lỗi hay gặp khi sửa nhà theo lời khuyên
- Sửa một chỗ làm hỏng chỗ khác. Bịt một cửa sổ cho "kín khí" thì phòng mất sáng và mất gió. Mọi thay đổi nên xét cả ba: sáng, gió, lối đi.
- Mua đồ thay cho sắp xếp. Không món đồ nào thêm được một mét vuông hay một luồng gió.
- Làm hết trong một tuần. Nhà cần sống thử mới biết đúng sai; làm dồn thì không phân biệt được thay đổi nào có tác dụng.
Nhà thuê thì áp dụng tới đâu
Bốn trong năm câu hỏi đều áp dụng được mà không đụng tới kết cấu: lối đi, ánh sáng (rèm, bỏ vật chắn, đổi bóng đèn), gió (quạt, mở cửa đúng giờ), chỗ sinh hoạt chung và chỗ cất đồ. Chỉ câu liên quan tới mở ô lấy sáng là phải bàn với chủ nhà.
Với nhà thuê, ưu tiên những thay đổi mang theo được: thảm, kệ rời, đèn, hộp đựng. Chúng đi cùng mình sang chỗ ở sau.
Khi trong nhà không thống nhất
Năm câu hỏi trên có một cái lợi ít ai để ý: chúng nói bằng ngôn ngữ ai cũng kiểm được. "Chỗ này tối phải bật đèn lúc mười giờ sáng" thì không ai tranh cãi, còn "chỗ này xấu" thì tranh cãi mãi.
Nên khi cả nhà đang bất đồng về chuyện sửa gì, đưa cuộc bàn bạc về mấy câu đo được thường gỡ được thế bí.
Tóm lại
Trước khi soi từng phòng, hãy hỏi cả căn nhà năm câu: người đi lại thế nào, sáng vào tới đâu, gió đi đường nào, cả nhà ngồi ở đâu, và đồ đạc có chỗ chưa. Làm hết nhóm việc không tốn tiền rồi sống thử một tháng — danh sách còn lại thường ngắn hơn mình tưởng.