Không biết giờ sinh thì xem được tới đâu
Rất nhiều người không biết giờ sinh của mình. Giấy khai sinh không ghi, người nhà không nhớ, hoặc chỉ nhớ mang máng "chừng gần trưa". Rồi đi tra thì gặp ô bắt buộc nhập giờ, và thấy bối rối.
Bài này trả lời thẳng: thiếu giờ sinh thì mất gì, còn dùng được gì, và không nên làm gì.
Cái gì cần giờ, cái gì không
- Không cần giờ: những phép chỉ dựa vào năm sinh — con giáp, mấy cách gán mệnh theo năm, các bảng hợp tuổi theo năm, và phần lớn nội dung bạn gặp trên mạng.
- Cần ngày: các phép dựa vào can chi ngày.
- Cần giờ: những phép lấy giờ làm một trụ riêng, hoặc lấy giờ để định một yếu tố trong lá số.
Nói cách khác: phần lớn thứ người ta hỏi hằng ngày chỉ cần năm sinh. Thiếu giờ không chặn bạn khỏi những câu hỏi thông thường về màu, hướng, chọn ngày.
Đi tìm giờ sinh: hỏi ở đâu
- Giấy tờ — giấy chứng sinh của bệnh viện, sổ khám thai, sổ hộ tịch cũ; một số nơi có ghi giờ.
- Người trong nhà — mẹ, bà, người đưa đi sinh. Hỏi mốc sự kiện thay vì hỏi con số: lúc đó trời sáng chưa, có ai đang nấu cơm không, đã tan tầm chưa.
- Sổ sách của nhà — có nhà ghi lại ngày giờ sinh con cháu trong một cuốn sổ hoặc trên giấy dán trong tủ thờ.
- Người làm chứng khác — hàng xóm, bà đỡ, họ hàng cùng có mặt.
Mốc sự kiện thường cho kết quả tốt hơn hỏi giờ: người ta quên con số nhưng nhớ "lúc đó vừa cúng cơm trưa xong".
Khi chỉ nhớ được một khoảng
Nếu nhà chỉ nhớ "khoảng chiều", thì bạn có một khoảng chứ không có một điểm. Cách xử trung thực:
- Ghi lại đúng khoảng ấy, đừng tự chọn một con số cho gọn.
- Nếu cả khoảng nằm gọn trong một canh giờ thì coi như đã đủ cho phần lớn phép tính.
- Nếu khoảng ấy vắt qua hai canh thì nói rõ là có hai khả năng, và xem cả hai — đừng ép về một.
Về chuyện "dò ngược giờ sinh"
Có cách làm là suy ngược giờ sinh từ các sự kiện đã xảy ra trong đời. Đây là chỗ cần nói thẳng: cách này không có chuẩn chung, các nguồn không thống nhất, và kết quả phụ thuộc rất nhiều vào người làm.
Vấn đề lớn nhất nằm ở logic: dùng chuyện đã xảy ra để chọn giờ, rồi lại dùng giờ đó để giải thích chính những chuyện ấy — nó luôn khớp, vì nó được chọn để khớp. Điều đó không có nghĩa là kết quả sai, nhưng có nghĩa là bạn không thể dùng độ khớp ấy làm bằng chứng.
Nếu vẫn muốn làm, hãy coi kết quả là một giả định được ghi chú rõ, không phải một dữ kiện mới.
Đừng bịa một con số
Chuyện hay xảy ra nhất là điền đại một giờ cho qua ô bắt buộc — rồi vài năm sau chính con số ấy được chép lại như thể là thật, vào lá số, vào giấy tờ nhà, vào lời kể cho con cháu.
Thà để trống và ghi "không rõ" còn hơn. Một dữ kiện trống thì người sau biết đường mà cẩn thận; một dữ kiện bịa thì không ai biết.
Ghi lại cho đúng
- Ngày sinh theo giấy tờ, và ghi rõ là dương hay âm lịch.
- Giờ: con số nếu biết, hoặc khoảng, hoặc "không rõ".
- Nguồn: giấy chứng sinh, người nhà nhớ lại, hay suy đoán.
- Nơi sinh — tỉnh thành, vì nó liên quan tới chuyện quy đổi giờ.
Dòng thứ ba là dòng quan trọng nhất và hay bị bỏ nhất. Nó cho người đọc sau này biết con số ấy chắc tới đâu.
Giờ sinh của người đã mất
Khi cần cho việc trong nhà mà người ấy không còn, nguồn thường còn lại là: giấy tờ cũ trong hộp hồ sơ, sổ ghi của dòng họ, bia mộ, hoặc trí nhớ của anh chị em cùng thế hệ.
Nếu không ai nhớ thì ghi rõ là không rõ, và làm phần việc còn lại với những gì đang có. Không nên hỏi dồn người lớn tuổi đang mệt chỉ để lấp một ô trống.
Đám trẻ sinh bây giờ: ghi ngay đi
- Ghi giờ ngay trong ngày, đừng để tới hôm sau.
- Ghi theo đồng hồ nào — điện thoại, đồng hồ bệnh viện.
- Ghi cả nơi sinh (bệnh viện, tỉnh thành).
- Cất ở chỗ tìm lại được, và cho ít nhất hai người trong nhà biết chỗ đó.
Việc này mất một phút và giải quyết luôn câu hỏi của ba chục năm sau. Phần lớn người đang đi tìm giờ sinh của mình hôm nay chỉ thiếu đúng một phút ấy.
Khi người xem đòi phải có giờ
Nếu ai đó nói không có giờ thì không xem được, câu trả lời của họ là đúng với cách xem của họ — và đó là thông tin tốt. Người làm nghề cẩn thận sẽ nói rõ: phần này xem được, phần kia không, và không ép bạn đưa một con số bạn không có.
Ngược lại, ai bảo bạn "cứ nói đại một giờ cũng được" thì nên hỏi lại: vậy con số đó có ảnh hưởng gì tới kết luận không? Nếu có thì không thể nói đại; nếu không thì tại sao lại cần.
Ba điều gọn lại
- Phần lớn câu hỏi thường ngày chỉ cần năm sinh — thiếu giờ không chặn bạn khỏi chúng.
- Hỏi người nhà bằng mốc sự kiện, đừng hỏi con số; và nếu chỉ nhớ một khoảng thì giữ nguyên khoảng ấy.
- Đừng bịa một con số — thà ghi "không rõ", vì dữ kiện bịa rồi sẽ được chép lại như thật.